रुकुमपश्चिम । नेपालीहरूको दोस्रो महान पर्वको रूपमा मनाइने तिहार पर्व नजिकिँदै गर्दा बजारमा चहलपहल बढ्न थालेको छ । तिहार पर्वको लागि चाहिने समानहरू किनमेलसँगै पर्वलाई लक्षित गरी फूल, माला, टीका विभिन्न परिकारले सजिएका पसलहरूले पनि थप रौनकता थपिदिएको छ । तर, पछिल्लो समय यता तिहार पर्वलाई पनि आधुनिकताले प्रभाव पारेको छ । सहरसँगै ग्रामीण क्षेत्रमा पनि आधुनिकताले तिहारको रौनकता हराउन थालेको छ ।
तिहारमा प्रयोग गरिने स्वदेशी उत्पादनका मालसामान प्रयोग गर्नुको साटो कृतिम र आयातित प्रयोग गर्नाले तिहारको महत्वलाई थप खल्लो बनाइरहेको छ । तिहारमा विशेषगरी दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको सम्बन्ध प्रगाढ बनाउने भाइटीकामा दाजुभाइका लागि दिदीबहिनीले दीर्घायुको कामना गर्दै कहिल्यै नओइलाउने मखमली फूलको माला लगाइदिने चलन छ । कहिल्यै नओइलिने भएकाले मखमली फूलको मालालाई दीर्घायु र स्वस्थ्य जीवनको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ । सयपत्री र मखमलि फूल अहिले गाउँघरमा पाउनै छोड्यो । बजारमा रेडिमेड फूलमालाको माग बढिरहेको छ ।
गाउँमा सयपत्री र मखमली फूल लोप हुँदै गएकोमा रुकुम पश्चिमका कर्ण घर्ती चिन्ता व्यक्त गर्दै भन्छन्, ‘सयपत्री र मखमली फूल देख्दा तिहार आएको थाहा भइहाल्छ । अहिले त फूलमा त्यति महत्व नदिँदा गाउँघरमा पनि रेडिमेड मालाको प्रयोग बढ्दै गएको छ ।’ अहिले रुकुम पश्चिमका बजारमा रहेका कस्मेटिक पसलदेखि सडक छेउका ठेलामा समेत रंगीचंगी प्लास्टिकका कृतिम मालाको छ्याप्छ्याप्ती देखिन्छन् । तिहार नजिकिँदै गर्दा बजारभरि कृत्रिम माला बिक्रीका लागि छ्याप्छ्याप्ती राखिएका छन् । सरकारले प्लास्टिकका फूलका गुच्छाको उत्पादन, आयात, बिक्रीवितरणमा पूर्ण रोक लगाए पनि उपभोक्ताको आकर्षण भने कृत्रिम मालामै बढी देखिएको छ ।
सयपत्री र मखमली मालाको प्रयोग घट्नाले एकातिर किसान मर्कमा परिरहेका छन् । भने अर्कोतिर दाजुभाइ दिदीबहिनीको प्रगाढ सम्बन्धलाई पनि धमिलो बनाउँदै गएको छ । मखमली फूल नेपालीका लागि सांस्कृतिक महत्व बोकेको प्रसिद्ध फूल हो । तर, आजभोलि यो फूल हराउँदै गएको छ । रुकुम पश्चिमका पहाडी क्षेत्रमा रहेका बजारमा पनि कृतिम फूलका मालाहरू प्रसस्तै मात्रामा प्रयोग हुने गरेका छन् । रुकुममा बजार क्षेत्रहरू कृत्रिम फूलमालाले रंगीन बनेका छन् । तिहारमा सकभर मखमली र सयपत्री माला लगाइन्छ । तर मखमली र सयपत्री फूलको स्थान कृत्रिम मालाले लिन थालेको छ ।
प्लास्टिकबाट बनेका माला धेरै समयसम्म टिक्ने झट्ट हेर्दा आकर्षक देखिने भएकाले पनि कृत्रिम फूलको प्रयोग बढ्दै गएको बताइन्छ । तिहारमा स्थानीय तहको ध्यानः प्राकृतिकलाई प्रोत्साहन नगर्दा कृत्रिम फूलले बजार ओगटेको छ ।
