काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीच इस्लामावादमा सुरु भएको उच्चस्तरीय वार्ताको सकारात्मक प्रभाव विश्व बजारमा देखिन थालेको छ। दुई देशबीचको तनावका कारण आकासिएको इन्धनको मूल्यमा शनिबारसम्म आइपुग्दा सन् २०२२ यताकै सबैभन्दा ठूलो साप्ताहिक गिरावट रेकर्ड गरिएको छ।
इस्लामावादमा पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएको १४ दिने युद्धविराम र आजदेखि सुरु भएको औपचारिक वार्ताले लगानीकर्ताहरूमा उत्साह जगाएको छ। यसैको परिणामस्वरुप:
ब्रेन्ट क्रुड यो साता ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य झण्डै १३ प्रतिशत ले घटेर प्रतिब्यारेल ९५.२० डलर मा झरेको छ। कुनै समय यो मूल्य १२० डलर नाघेको थियो।
अमेरिकी कच्चा तेलको मूल्य पनि १५.५ प्रतिशत सम्मले गिरावट आई ९६.५७ डलर प्रतिब्यारेल कायम भएको छ। यो गिरावट सन् २०२० को कोभिड महामारीपछिको सबैभन्दा ठूलो एकदिने गिरावट समेत मानिएको छ।
तेलको मूल्य घट्नुको मुख्य कारण इरानले ‘हर्मुज जलडमरु’ (Strait of Hormuz) पुनः सञ्चालनमा ल्याउने संकेत दिनु हो। विश्वको झण्डै २० प्रतिशत तेल ओसारपसार हुने यो मार्ग युद्धका कारण ठप्प हुँदा ऊर्जा संकट चुलिएको थियो। इस्लामावाद वार्ताको मुख्य एजेन्डा नै यो मार्गलाई सुरक्षित र खुल्ला राख्नु रहेको छ।
नेपालमा कस्तो असर पर्ला?
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा आएको यो गिरावट नेपालका लागि निकै सुखद खबर हो। ढुवानी खर्च र इन्धनको मूल्य घट्दा बजारमा खाद्यान्न लगायतका वस्तुको मूल्य वृद्धिमा लगाम लाग्नेछ।
घाटामा चल्दै आएको निगमलाई यो गिरावटले नाफा कमाउने र उपभोक्तालाई सहुलियत दिने बाटो खोल्नेछ। विदेशी मुद्रा सञ्चिति: इन्धन खरिदमा बाहिरिने डलरको मात्रा घट्दा नेपालको अर्थतन्त्रमा सन्तुलन कायम हुनेछ।
यद्यपि, बजार विश्लेषकहरूले यो गिरावटलाई ‘अस्थायी राहत’ मात्र भनेका छन्। इस्लामावादमा आजदेखि सुरु भएको वार्ता यदि सफल भएन र १४ दिने युद्धविराम पछि पुनः संघर्ष सुरु भयो भने तेलको मूल्य फेरि ११० डलर नाघ्ने चेतावनी दिइएको छ। त्यसैले, अहिलेको बजार “पर्ख र हेर” को अवस्थामा छ।
इस्लामावाद वार्ताले विश्वलाई सम्भावित ऊर्जा महाविपत्तिबाट एक पाइला पछि हटाएको छ। यदि अमेरिकी उप-राष्ट्रपति जेडी भान्स र इरानी अधिकारीहरूबीच स्थायी शान्तिको खाका तयार भयो भने, सन् २०२६ को यो वार्ता विश्व अर्थतन्त्रका लागि एउटा ऐतिहासिक कोसेढुङ्गा सावित हुनेछ।
