आठबिसकोट । रुकुम पश्चिमको आठबीसकोट नगरपालिका भित्रका अधिकांश सामुदायिक तथा संस्थागत विद्यालय टिनको छानाभएका छन्। यतिबेला बढ्दो गर्मीका कारण ती विद्यालयका कक्षाकोठा अत्यधिक तातो भई विद्यार्थीहरू बिरामी पर्न थालेका छन्।
स्थानिय अभिभावकहरूका अनुसार, बिहानको दोस्रो घण्टादेखि नै कक्षाकोठा भित्र बस्नै नसक्ने गरि तातो हुने गरेको छ। “टिनको छानाबाट ज्वाला झर्ने जस्तो हुन्छ, बालबालिका पसिना–पसिना भएर थाक्छन्, कतिपयलाई चक्कर आउने, वाकवाकी लाग्ने रज्वरोसमेत आएको छ,” आठबीसकोट–९ का एक शिक्षकले बताए।
सामुदायिक सङ्गै आठबिसकोटमा सञ्चालित दुई वटा सस्थागत विधालयमा टिनको छानामुनी पढाई भैरहेको छ । चर्को शुल्क असुल्नेतर भौतिक संरचना भने टिनको छानामुनी बिधार्थीलाई पठनपाठन गराउँदा दैनिक विधार्थी बिरामी पर्न थालेका छन्। आठबिसकोट ९स्थित पिस जोन एकेडेमी मा दैनिक २ देखि ४ जना सम्म बिधार्थी बिरामी पर्न थालेका छन्। केहिदिन यता दिनहुँ जसो उक्त बिधालयबाटबिरामी परेका बिधार्थी नगर अस्पतालमा आउने गरेको अस्पतालले जनाएको छ । केही विद्यालयले विद्यार्थीलाई बेलाबेला पानी पिउन, छायाँमा बस्न निर्देशन दिएका छन्।
पिस जोन स्कुलमा बिधार्थीहरु दैनिक बिरामी परिरहेका छन्। बत्ति आउने जाने भैराख्ने हुँदा पङ्खा समेत नचल्ने र टिनले छाएको कक्षागर्मीमा अत्यधिक तातो हुने भएकाले बालबालिकामा निर्जलीकरण (dehydration), घाम लाग्ने ज्वरो, टाउको दुखाइ, चक्कर लाग्ने रबेहोस हुने जस्ता समस्या देखिएका छन्।
विद्यालय प्रशासनहरू भन्छन्, “संरचनाको अभावका कारण विकल्प छैन। कतिपय विद्यालयमा झ्याल–ढोका पनि पर्याप्त छैनन्।” स्थानीय सरकारले चर्को घाममा टिनमुनी पठनपाठन भैरहेका बिधालयहरुमा बिहानी सत्रमा पठनपाठन गराउन निर्देशन दिनुपर्ने अभिभावकको भनाई छ ।
स्थानीय सरकार मौन
आठबीसकोट नगरपालिका भित्र दर्जनौं विद्यालय अझै पनि टिनको छाना युक्त कक्षामा सञ्चालन भइरहेका छन्। यस्ता कक्षामा नगर्मीमा बस्न सकिन्छ, न जाडोमा। तर स्थानीय तहले हालसम्म यस्तो समस्यालाई दीर्घकालीन रूपमा समाधान गर्ने कुनै योजना अघिसारेको छैन। जसका कारण निरन्तर गर्मीमा बस्दा बालबालिकामा निर्जलीकरण, घाम लाग्ने ज्वरो, टाउको दुखाइ, कमजोरी, झाडापखाला लगायत समस्या देखिन सक्छन्। यस्तो अवस्थामा विद्यालयमा पिउने पानी, हावाको प्रवाह, छायाँको व्यवस्था अनिवार्य गर्नु पर्ने हुन्छ ।
कक्षा समय हेरफेर गरेर बिहानको समयमा (जस्तै ७:०० – ११:००) पढाइ राख्ने, ताकि अत्यधिक गर्मी हुनुअघि कक्षा सकियोस र टिनकोछानामाथि घाँस, त्रिपाल वा टेन्टजस्ता अस्थायी छायाँ बनाइने हो भने गर्मी कम गर्न सकिन्छ । र बालबालिकामा देखिने समस्या पनि कमहुने बताईन्छ । आठबिसकोटको तापक्रम ३२ देखि ३६ डिग्री सम्म रहेको छ ।
