गर्मी मौसम सुरु भएसँगै तापक्रम बढ्ने, हावा सुख्खा हुने, पानीको कमी हुने तथा विभिन्न रोगहरूको जोखिम पनि बढ्ने गर्दछ। पछिल्ला वर्षहरूमा मौसम परिवर्तन (Climate Change) का कारण गर्मी अझ तीव्र बन्दै गएको छ। यसले बालबालिका, वृद्धवृद्धा, गर्भवती महिला तथा दीर्घरोगी व्यक्तिहरूको स्वास्थ्यमा विशेष असर पारिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा हामीले निम्न समस्याहरु हाम्रो शरीरमा देख्ने गर्दछौँ।
गर्मी मौसमले स्वास्थ्यमा पार्ने असर
अत्यधिक गर्मीका कारण शरीरमा पानीको मात्रा कम हुन्छ। यसले निम्न समस्या निम्त्याउन सक्छ।
-टाउको दुख्ने
-अत्यधिक पसिना आउने
-कमजोरी तथा चक्कर लाग्ने
-शरीरमा पानीको कमी (Dehydration)
-हीट स्ट्रोक (Heat Stroke)
छालासम्बन्धी समस्या
झाडापखाला तथा फुड पोइजनिङ
विशेषगरी दिउँसोको चर्को घाममा लामो समय बस्दा शरीरको तापक्रम असन्तुलित भई गम्भीर अवस्था सिर्जना हुन सक्छ।
मौसम परिवर्तनको प्रभाव
मौसम परिवर्तनका कारण अहिले मौसम अनियमित बन्दै गएको छ। कहिले अत्यधिक गर्मी, कहिले असामयिक वर्षा, धुलो र प्रदूषण बढ्ने समस्या देखिएको छ। यसले निम्न रोगहरू बढाउन सक्छः
श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोग
एलर्जी
डेंगु, मलेरिया जस्ता सरुवा रोग
आँखा तथा छाला संक्रमण
मानसिक तनाव र थकान
गर्मी समयमा स्वास्थ्य जोगाउन अपनाउनुहोस् यी सावधानी
१. प्रशस्त पानी पिउनुहोस्
दिनभरि पर्याप्त सफा पानी, झोलिलो खानेकुरा, जुस तथा फलफूल सेवन गर्नु आवश्यक छ।
२. चर्को घामबाट बच्नुहोस्
विशेषगरी बिहान ११ बजेदेखि दिउँसो ३ बजेसम्म सकेसम्म बाहिर ननिस्कनु राम्रो हुन्छ।
३. हल्का र सफा कपडा लगाउनुहोस्
सूती तथा हल्का रंगका कपडाले शरीरलाई चिसो राख्न मद्दत गर्छ।
४. स्वस्थ खाना खानुहोस्
बासी, खुला तथा दूषित खाना खानबाट बच्नुपर्छ। ताजा फलफूल र पोषिलो आहार लिनुपर्छ।
५. सरसफाइमा ध्यान दिनुहोस्
हात धुने बानी, सफा पानीको प्रयोग तथा वातावरण सफा राख्नु अत्यन्त आवश्यक छ।
६. वृद्ध र बालबालिकाको विशेष हेरचाह गर्नुहोस्
उनीहरूमा गर्मीको असर छिटो देखिने भएकाले नियमित पानी, आराम र पोषणमा ध्यान दिनुपर्छ।
केहि दिन यता गर्मी बढेको छ। गर्मी मौसमलाई सामान्य रूपमा नलिनुहोस्। मौसम परिवर्तनसँगै स्वास्थ्य जोखिम बढिरहेको छ। समयमै सावधानी अपनाए धेरै रोगबाट बच्न सकिन्छ। आफू पनि सचेत बनौं र अरूलाई पनि सचेत गराऔं। स्वस्थ जीवनका लागि मौसम अनुसारको जीवनशैली अपनाउनु आजको आवश्यकता हो। सचेत नागरिक बनौं, आफ्नो स्वास्थ्य जोगाऔं।
डा जनक केसी
वेस्टर्न न्युलाईफ हस्पिटल मुसिकोट १ रुकुम पश्चिम।
